Brasen

Klikk for stort bilde Av Finn Myrvang

Brasen |'brās˜n| er eit stadnamn som går att fleire stader, langs kysten især: Brasen på Steine i Vestvågøy er ein tuveforma, høg holme. Buplassen Brasen gnr. 3 i Røst ligg på ein 4-5 m høg haug, på ei halvøy; leira Brasvågen attmed er oppgrunna no. Ikkje så ulik er Brasen ytst på eit nes ved Mårnessjøen, Gildeskål. Meir uvisst er opphavet til Brasen |''brās˜n| som namn på eit sund mellom Fløttingen og Ærøya i Træna, i dag fylt ut og omgjort til industriområde.

Men også ein plass under garden Gransbråten i Eidskog heitte Brasen før – Braserud no: Det er tett ved svenskegrensen. Naturleg er å sjå etter ein tilsvarande formasjon i landskapet i det tilfellet med, og då er Braserudknatten den som peikar seg ut, men for å få fullgodt inntrykk av korleis ein av desse mange brasane ser ut kan vi oppsøke Brashamna (kvensk Praashamina) i Kjøfjorden i Sør-Varanger, som har ein kvalbak-likande bergformasjon:

Klikk for stort bildeBrasholmen midt i Brashamna – kvænsk Praashamina – i Sør-Varanger. Knut Pettersen  

Brashamna med gamle tufter var også pomorhamn. Rikshistorisk interessant framfor noko er at sommaren 1825 møttest norske og russiske militære utsendingar på denne staden og laga utkastet til ein avtale om korleis grensene i fellesterritoriet dei to landa imellom skulle vere. Avtalen vart traktatfesta i St. Petersburg i mai året etter.

Naturleg er å undersøke korleis «framtoninga» til andre brase-lokalitetar er, rundt om: 

Brasøya i Herøy på Helgeland har ein langvoren og avrunda, låg haug som liknar den i Brashamna. Like «moderat» avrunding har Braseberget i Eigersund og Braseberg i Valle i Setesdal, endå dei elles er langt meir ruvande enn dei før nemnde lokalitetane. I Brasdalen i Kvinesdal, omtrent midt mellom Brasdalsenden og Brasdalstjødn, ligg det ein åshump som har tilsvarande form. Korleis namnebakgrunnen for dei umåteleg ville Brasråstindan i Flakstad i Lofoten kan vere, veit vi førebels ikkje. Derimot må Brasfet i Ullensvang og Brasfetåi i Vinje forståast sekundært til den slakt runda Bras­fetnuten midt mellom dei to bygdene – primært *Brasen i det tilfellet og, kan hende?